Nadal panuje błędne przekonanie, że ceny transferowe to temat „dla dużych grup kapitałowych”. W praktyce jednak jest to obszar, który bardzo często dotyczy także małych i średnich przedsiębiorstw — prosta relacja wspólnik – Spółka, czy członek zarządu – Spółka to już relacja
pomiędzy podmiotami powiązanymi i w ramach takich relacji pojawiają się tematy: usługi, licencje, pożyczki, poręczenia, a więc wszystko co podlega także pod analizę konieczności raportowania cen transferowych.
Pierwszy krok to wyjaśnienie w ogóle czym są ceny transferowe, ustalenie, kto jest podmiotem powiązanym, zidentyfikowanie, które działania są transakcjami kontrolowanymi oraz odpowiednia agregacja transakcji z punktu widzenia ich jednorodności.
Ceny transferowe – jak rozumieć?
Przede wszystkim więc wyjaśnić należy, ż lokalna dokumentacja cen transferowych sporządzana jest elektronicznie dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza odpowiednie progi dokumentacyjne. Termin na sporządzenie dokumentacji to koniec dziesiątego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Reżim cen transferowych nakłada na podmioty powiązane obowiązek ustalania cen na warunkach rynkowych (zasada arm’s length principle). Ich głównym celem jest przeciwdziałanie sztucznemu transferowaniu zysków do jurysdykcji o niższych podatkach.
Dokumentację cen transferowych trzeba sporządzić, jeśli w roku podatkowym zawarto jednorodne transakcje kontrolowane o wartości przekraczającej poniższe progi:
Progi dokumentacyjne (transakcje z podmiotami powiązanymi):
10 000 000 zł – transakcje towarowe
10 000 000 zł – transakcje finansowe
2 000 000 zł – transakcje usługowe
2 000 000 zł – inne transakcje
Progi dla transakcji z podmiotami z tzw. rajów podatkowych:
2 500 000 zł – transakcje finansowe
500 000 zł – pozostałe transakcje
Warto pamiętać, że progi dokumentacyjne mogą ulegać zmianie, a do obowiązków dokumentacyjnych należy również uwzględnić mniej oczywiste transakcje, takie jak:
- nieodpłatne świadczenia (np. poręczenia, gwarancje),
- połączenia i podziały spółek,
- podwyższenie lub obniżenie kapitału zakładowego.
Z obowiązku sporządzania lokalnej dokumentacji cen transferowych (local file) wyłączone są m.in.:
- transakcje krajowe przy spełnieniu określonych warunków (brak straty podatkowej – dla estońskiego CIT brak straty netto; brak zwolnienia podmiotowego CIT, brak zwolnienia dochodu z tytułu uczestnictwa w SSE, PSI)
- transakcje objęte APA,
- transakcji trwale neutralne podatkowo,
- transakcje w ramach PGK,
- czyste refakturowanie przy spełnieniu ustawowych warunków,
- usługi o niskiej wartości dodanej spełniające wymogi safe harbour,
- pożyczki, kredyty i emisje obligacji spełniające wymogi safe harbour
Kto jest podmiotem powiązanym?
Zagadnienie podmiotu powiązanego jest bardzo szerokie i wbrew pozorom bardzo skomplikowane. Z tej perspektywy kluczowe znaczenie ma pojęcie wywierania znaczącego wpływu. Co do zasady chodzi bowiem o sytuacje, w których jeden podmiot posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25% udziałów, praw głosu albo praw do udziału w zysku czy majątku drugiego podmiotu. Znaczenie mają także powiązania rodzinne oraz faktyczna zdolność osoby fizycznej do wpływania na kluczowe decyzje gospodarcze. W praktyce oznacza to, że nie można patrzeć wyłącznie na prostą relację „spółka A ma udziały w spółce B”. Trzeba uwzględnić także: struktury pośrednie, zależności w grupie, wpływ osób decyzyjnych, które formalnie nie zasiadają w organach, powiązania osobowe i rodzinne.
Czym jest transakcja kontrolowana?
Nie każda relacja między podmiotami powiązanymi automatycznie oznacza transakcję kontrolowaną. Kluczowe są trzy elementy:
- działanie ma charakter gospodarczy,
- oceniamy je przez pryzmat rzeczywistych zachowań stron,
- warunki zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań.
Liczy się więc ekonomiczna treść zdarzenia, a nie tylko jego nazwa czy formalna konstrukcja.
Jednorodność transakcji
Pojęcie jednorodności decyduje, czy niektóre transakcje należy oceniać łącznie, a więc także łącznie odnosić do progów dokumentacyjnych. Przy ocenie jednorodności trzeba brać pod uwagę m.in.: warunki umowne, pełnione funkcje, angażowane aktywa, ponoszone ryzyka, parametry finansowe, charakter dóbr i usług, strategię biznesową, metodę weryfikacji cen transferowych. To oznacza, że pozornie podobne transakcje nie zawsze są jednorodne. Dwie pożyczki mogą różnić się walutą, zabezpieczeniem, przeznaczeniem, ratingiem dłużnika czy sposobem oprocentowania. Dwie sprzedaże podobnego towaru mogą mieć całkowicie różny profil funkcjonalny, jeśli w jednej relacji firma działa jak producent, a w drugiej jak dystrybutor.
Przykłady
Z ugruntowanego orzecznictwa NSA wynika, że np. dobrowolne umorzenie udziałów należy traktować jako transakcję kontrolowaną, dopłaty – nie są traktowane jako transakcja kontrolowana, wkłady na kapitał zakładowy – są transakcją kontrolowaną, dywidenda i podział zysku w spółce osobowej – nie są transakcjami kontrolowanymi, umowy o podziale kosztów, hipoteki, zastawy i poręczenia – podlegają pod reżim cen transferowych, to samo dotyczy reorganizacji biznesowych mających status restrukturyzacji, jak i pozostałe, które podlegają pod reżim cen transferowych.
